2025 Sözleşmeli Öğretmen Sağlık Özrü Tayini: Başvuru ve İptal Davası

Ayça Tayarer, Aralık 2025, Ankara

Sözleşmeli öğretmen sağlık özrü tayini, özellikle zorunlu hizmet bölgelerinde görev yapan eğitimcilerin karşılaştığı en kritik hukuki problemlerden biridir. Anayasal bir hak olan sağlık ve aile bütünlüğü, ne yazık ki idarenin ‘kadro yetersizliği’ veya ‘yerel tedavi imkanı’ gibi gerekçeleriyle engellenebilmektedir. Bu yazıda, sözleşmeli öğretmenlerin sağlık mazereti tayini sürecini, MEB’in ret gerekçelerini, emsal mahkeme kararlarını ve iptal davası yol haritasını en güncel mevzuat ışığında inceleyeceğiz.

Sözleşmeli Öğretmenlikte Sağlık Mazereti Hakkı

Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde görev yapan sözleşmeli öğretmenler, 652 sayılı KHK gereği kural olarak atandıkları yerde 3 yıl çalışmak zorundadır. ‘Çakılı kadro’ olarak bilinen bu sistemde eş durumu tayini oldukça kısıtlıdır. Ancak konu can güvenliği ve sağlık olduğunda, hukuk devreye girer. T.C. Anayasası‘nın 17. ve 56. maddeleri, kişinin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma hakkını en üst norm olarak düzenlemiştir. Bu nedenle, öğretmenin kendisinin veya bakmakla yükümlü olduğu yakınlarının ağır hastalığı, 3 yıl şartının en önemli istisnasını oluşturur.

Sağlık Özrü Tayini İçin Hangi Şartlar Aranır?

MEB Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ve 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu çerçevesinde aranan temel şartlar şunlardır:

• Hastalığın Ağır Olması: Hastalığın, öğretmenin görev yaptığı yerde tedavisinin imkansız olması veya görev yerinin hastanın sağlığını tehlikeye düşürmesi gerekir.
• Bakım İhtiyacı: Anne, baba, eş veya çocuk için isteniyorsa, raporda ‘Başkasının güç ve yardımı olmaksızın hayatını idame ettiremez’ ibaresi şarttır.
• Belgelendirme: Durum bildirir sağlık kurulu raporu, tam teşekküllü devlet veya üniversite hastanesinden alınmalıdır.

İdarenin Sıkça Kullandığı Ret Gerekçeleri

Öğretmenlerin başvuruları genellikle şu şablon gerekçelerle reddedilir:

1. ‘İlde Tedavi İmkanı Var’ Savunması

İdare, örneğin Hakkari’de görev yapan bir öğretmene, ‘Hakkari Devlet Hastanesi’nde Onkoloji uzmanı mevcuttur, annenizin tedavisi orada da yapılabilir’ diyebilmektedir. Oysa kanser tedavisi sadece tıbbi müdahale değil, psikososyal destek sürecidir.

2. ‘Kardeş Var’ Gerekçesi

‘Annenize bakabilecek başka kardeşiniz var’ denilerek talep reddedilebilir. Ancak emsal kararlar, fiili bakımın kim tarafından üstlenildiğinin esas alınması gerektiğini, kardeşlerin varlığının bu zorunluluğu değiştirmeyeceğini belirtmektedir.

İptal Davası Süreci ve Emsal Kararlar

Ret işlemi size tebliğ edildikten sonra hukuki süreç başlar. İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) gereği, bu süre 60 gündür.

Neden Yürütmeyi Durdurma (YD) İstenmeli?

Dava normal seyrinde 8-12 ay sürebilir. Ancak hastalık beklemez. Bu yüzden dilekçede ‘Yürütmenin Durdurulması’ talep edilerek, mahkemeden ‘Telafisi güç zararlar doğacağı’ gerekçesiyle acil karar vermesi istenir. YD kararı çıkarsa, idare sizi dava bitmeden (genellikle 30 gün içinde) atamak zorundadır.

Emsal Karar Örneği

Muğla İdare Mahkemesi, 2024 tarihli kararında; ‘Davacının annesinin hastalığının niteliği ve bakım ihtiyacı göz önüne alındığında, sadece hastane varlığının yeterli olmadığı, aile desteğinin tedavinin parçası olduğu’ gerekçesiyle MEB’in ret işlemini iptal etmiştir. Bu karar, benzer durumdaki binlerce öğretmen için umut ışığıdır.

Dava Açarken Bilinmesi Gereken Maliyet ve Süreçler

İdari davalar, avukatlık ücreti haricinde nispeten düşük maliyetli yargılama giderlerine tabidir (Harçlar, posta giderleri vb.). İdare hukuku, teknik bilgi gerektiren bir alandır. Yanlış bir dilekçe veya kaçırılan bir süre, haklıyken haksız duruma düşmenize neden olabilir. Bu nedenle uzman bir hukukçu desteği almak, sürecin lehinize sonuçlanması için kritiktir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sözleşmeli öğretmen ne zaman sağlık özrüne başvurabilir?

Sağlık mazereti için belirli bir atama takvimi beklenmez. Mazeret durumu (hastalık tanısı, ağırlaşma) ortaya çıktığı an başvuru yapılabilir.

Tayin çıkarsa yolluk ödenir mi?

Mahkeme kararı ile atama yapıldığında, idareye ayrı bir dilekçe vererek yasal faiziyle birlikte yolluk (harcırah) talep edebilirsiniz.

Hukuki sürecinizle ilgili daha detaylı bilgi almak veya emsal kararlara ulaşmak için Makaleler sayfamızı ziyaret edebilir veya doğrudan Bize Ulaşın sayfasından randevu oluşturabilirsiniz. Unutmayın, hiçbir yönetmelik insan hayatından değerli değildir.